Pagsusuka, Pagtatae at Dehydration
Sa loob ng 10 minuto, malalaman ninyo ang senyales ng dehydration sa batang may sakit, kung paano sila tulungang makabawi ng likido, at kung aling senyales ang nangangahulugang oras na para sa ER.
I-print ang kursong ito — o i-save ito bilang PDF mula sa print dialog. Mainam ilagay sa refrigerator, sa glove compartment, o sa waiting room.
Bakit ito mahalaga
Ang pagsusuka at pagtatae ang ilan sa pinakakaraniwang dahilan kung bakit kailangan ng maliliit na bata ng atensyong medikal, at hindi ang stomach bug mismo ang tunay na panganib kundi ang likidong dala nito palabas. Mas mabilis ma-dehydrate ang mga sanggol at toddler kaysa sa mas malalaking bata at matanda, ayon sa American Academy of Pediatrics, dahil napakakaunti ng likidong taglay ng katawan nila. Ang maagang pagkilala sa mga senyales ang nagbibigay sa inyo ng pagkakataong kumilos bago maging emergency ang ordinaryong stomach bug.
Kilalanin ang mga senyales
Mga senyales ng dehydration, banayad hanggang malubha
Ang dehydration ay nangangahulugang mas maraming likido ang nawala sa katawan ng anak ninyo kaysa sa nainom niya, at lalo itong nagiging mapanganib habang tumatagal.
- Mas kaunting basang diaper kaysa dati — senyales ng panganib kung wala nang mga 8 oras
- Umiiyak nang walang luha
- Tuyong bibig, o tuyo at malagkit na labi
- Lubog na mata, o lubog na bumbunan sa ulo ng sanggol
- Hindi pangkaraniwang pagod, matamlay, o mahirap kausapin
- Balat na nananatiling nakatayo kapag marahang kinurot, imbes na bumalik agad nang patag
Sulit bantayang mabuti ang isang banayad na senyales. Ang ilan nang sabay-sabay, o anumang panlalata, ay sulit itawag sa doktor ng anak ninyo sa mismong araw ding iyon.
Paano sila tulungang makabawi ng likido
Kung nagsusuka o nagtatae ang anak ninyo pero alerto pa rin at kayang lumunok, mag-alok ng maliliit at madalas na higop imbes na isang buong basong sabay-sabay, dahil kayang pukawin nito ang lalong pagsusuka.
Ang oral rehydration solution — inuming ginawa para palitan ang nawalang likido at asin — ay mas mabisa kaysa sa tubig lamang o sa sports drink. Magtanong sa parmasyutiko o sa doktor ng anak ninyo kung aling produkto at gaano karami ang tama; ang ideya ang itinuturo ng kursong ito, hindi ang dosis.
Kailan emergency room, hindi alaga sa bahay
Karamihan sa stomach bug ng bata ay gumagaling sa pahinga at tig-kaunting higop sa bahay. Sa halip ay humingi ng emergency care kung lumitaw ang alinman sa mga ito:
- Wala talagang likidong napapanatili ang anak ninyo, kahit tig-kaunting higop, sa loob ng ilang oras
- May dugo ang suka, o mukhang berde o dilaw-berde ito
- Sakit ng tiyan na malubha at tuloy-tuloy, hindi ang pulikat na paparating-paalis
- Senyales ng mas malubhang dehydration, tulad ng lubog na mata, walang luha, o lubog na bumbunan
- Matamlay ang anak ninyo o hindi siya tulad ng dati
Pinakamabilis ma-dehydrate ang mga sanggol, kaya agad tawagan ang doktor kung patuloy na nagsusuka o ayaw uminom ang sanggol na wala pang isang taon.
Ang sakit ng tiyan na hindi lang stomach bug
Karamihan sa pagsusuka ng bata ay galing sa ordinaryong virus sa tiyan. Pero bantayan ang ibang pattern: sakit na nagsisimula malapit sa pusod at pagkatapos ay pumupwesto sa kanang ibaba ng tiyan.
Kung ganito gumalaw ang sakit ng anak ninyo, at masakit maglakad, tumalon, o madiinan ang bahaging iyon, maaaring senyales ito ng appendicitis — namamagang appendix na kailangang operahan. Kailangan nito ng pagpapasuri sa doktor sa mismong araw, kahit pagsusuka pa lang ang tanging kasamang sintomas.
Stomach bug ba o mas malala
Kadalasan, ang pagsusuka o pagtatae ng isang bata ay nakakainis pero hindi mapanganib, at lumilipas ito sa loob ng isa o dalawang araw sa tulong ng likido at pahinga.
Ang naghihiwalay sa ordinaryong stomach bug at sa emergency ay hindi ang bilang ng pagsusuka, kundi kung napapanatili nila ang likido, kung ano ang itsura at kilos nila, at kung lumitaw ang alinmang senyales sa itaas. Kapag hindi kayo sigurado, walang gastos ang tawag sa doktor at hindi kayo kailanman magiging magulang na sobra ang reaksyon.
Ganito ito sa totoong buhay
Walang basang diaper sa loob ng walong oras
Nagsusuka na ang isang taong gulang na anak ni Vera mula pa kagabi at halos walong oras nang walang basang diaper. Mas maselan siya kaysa dati pero tumatanggap pa rin ng isang kutsarang oral rehydration drink kapag inaalok, kahit may naisusuka. Nang umiyak ito, napansin ni Vera na walang luha. Naalala niyang senyales ng panganib ang walang basang diaper sa loob ng mga walong oras, kaya tinawagan niya ang after-hours line ng pediatrician imbes na maghintay ng umaga. Pinapunta sila ng nurse nang gabi ring iyon. Banayad ang dehydration ng bata pero mabilis siyang nakahabol sa likido, at natuwa si Vera na hindi siya naghintay.
Ang sakit ng tiyan na lumipat sa isang gilid
Nagising si Clay, 8 taong gulang, na masakit ang tiyan at sumuka nang isang beses. Inakala ng tatay niyang stomach bug ito at pinahinga siya sa sofa. Bandang maagang hapon, sinabi ni Clay na lumipat ang sakit at pinakamasakit na ngayon sa kanang ibaba, at napapangiwi siya sa pag-akyat ng hagdan. Naalala ng tatay niya na iba sa ordinaryong stomach bug ang sakit na pumupwesto sa kanang ibaba, lalo na ang sakit na dinaramdam sa paglalakad. Tinawagan niya ang pediatrician, na nagsabing pumunta agad. Na-diagnose si Clay ng maagang appendicitis at inoperahan nang gabing iyon, bago pa ito pumutok.
Ano ang gagawin hanggang dumating ang tulong
- Mag-alok ng tig-kaunting higop kada ilang minuto, imbes na maraming sabay-sabay.
- Bantayan at bilangin ang basang diaper, at tandaan kung ilang oras na mula sa huli.
- Tingnan ang luha, ang tuyong bibig, at ang itsura at kilos ng anak ninyo, hindi lang ang bilang ng pagsusuka.
- Panatilihing simple at magaan ang araw: pahingahin siya, at huwag pilitin kumain kung ayaw niya.
- Tandaan ang anumang kakaiba sa suka o dumi, kabilang ang dugo o berdeng kulay, para sa doktor.
- Tawagan ang doktor ng anak ninyo o ang after-hours nurse line kung hindi kayo sigurado, lalo na para sa sanggol na wala pang isang taon.
- Tumawag sa 911 o pumunta sa emergency room kung malubha at tuloy-tuloy ang sakit ng tiyan, paulit-ulit ang pagsusuka na walang likidong napapanatili, o matamlay ang bata.
Maling akala & pagkakamali
Madalas isipin ng mga tao na kapag may kaunting pagsusuka ay dapat nang itigil ang pagpapainom sa bata.Ang totoo, ang maliliit at madalas na higop mismo ang nakakatulong, kahit may naisusuka pa rin. Mas nagiging malamang ang dehydration kapag itinigil ang likido.
Madalas isipin ng mga tao na ang bilang ng pagsuka ng bata ang nagsasabi kung gaano ito kalubha.Ang totoo, mas mahalaga ang itsura at kilos ng anak ninyo, at kung nakakagawa pa siya ng basang diaper, kaysa sa bilang ng pagsusuka.
Madalas isipin ng mga tao na ang sakit ng tiyan ng bata ay laging stomach bug lang.Ang totoo, ang sakit na lumilipat sa kanang ibaba at masakit sa paglalakad o pagtalon ay maaaring appendicitis, na kailangan ng pagpapasuri sa mismong araw, hindi ng antay-tingin.
Ang natutuhan ninyo
- Kaya na ninyong makilala ang senyales ng dehydration, mula sa kaunting basang diaper hanggang sa lubog na mata at nakatayong balat.
- Alam ninyong mas nakakatulong ang maliliit at madalas na higop ng rehydration drink kaysa sa isang malaking basong sabay-sabay.
- Alam ninyo ang senyales ng emergency: walang likidong napapanatili sa loob ng ilang oras, dugo o berdeng kulay sa suka, malubha at tuloy-tuloy na sakit ng tiyan, o matamlay na bata.
- Alam ninyong ang sakit na lumilipat sa kanang ibaba at masakit sa paglalakad ay maaaring appendicitis, hindi stomach bug lang.
- Alam ninyong pinakamabilis ma-dehydrate ang mga sanggol, kaya mas maaga kaysa huli ang tawag sa doktor para sa sanggol na wala pang isang taon.
Mga sanggunian
- American Academy of Pediatrics — Dehydration, pagsusuka at pagtatae sa mga bata: senyales at pangangalaga sa bahay
- Centers for Disease Control and Prevention — Sakit na pagtatae at pagsusuka sa mga bata: kailan hihingi ng tulong
May napansin kayong mali? Sabihin ninyo sa amin — mas mahalaga sa amin ang tama kaysa sa mabilis.
Mga karaniwang tanong
Paano ko malalaman kung dehydrated ang anak ko?
Bantayan ang mas kaunting basang diaper kaysa dati (senyales ng panganib kung wala nang mga 8 oras), pag-iyak nang walang luha, tuyong bibig, lubog na mata, o lubog na bumbunan sa ulo ng sanggol. Senyales din ang hindi pangkaraniwang pagod o hirap makipag-ugnayan. Sulit bantayang mabuti ang isang banayad na senyales; ang ilan nang sabay-sabay, o tunay na panlalata, ay sulit itawag sa doktor ng anak ninyo o ipatingin sa mismong araw ding iyon.
Ano ang dapat kong ipainom sa anak ko?
Mas mabisa ang maliliit at madalas na higop kaysa sa isang buong basong sabay-sabay, dahil kayang pukawin ng maraming inumin ang lalong pagsusuka. Ang oral rehydration solution, na ginawa para palitan ang nawalang likido at asin, ay karaniwang mas mabuti kaysa sa tubig lamang o sa sports drink. Magtanong sa parmasyutiko o sa doktor ng anak ninyo kung aling produkto at gaano karami ang bagay sa edad at timbang niya; ang ideya ang itinuturo ng kursong ito, hindi ang partikular na dosis.
Lumipat sa isang gilid ang sakit ng tiyan ng anak ko. Dapat ba akong mag-alala?
Opo, sulit ng atensyon sa mismong araw ang pattern na iyan. Ang sakit na nagsisimula malapit sa pusod at pumupwesto sa kanang ibaba, lalo na kung masakit maglakad, tumalon, o madiinan ang bahaging iyon, ay maaaring senyales ng appendicitis at hindi ng ordinaryong stomach bug. Tawagan ang doktor ng anak ninyo o magpatingin sa mismong araw imbes na hintaying lumipas ito.
Subukan ang alam ninyo
Limang tanong. Apat na tama para pumasa. Ulitin ninyo kahit ilang beses — pagsasanay ito, hindi pagsusulit.
Magpatuloy sa pag-aaral
Kabilang ang kursong ito sa Pagprotekta sa Maliliit na Bata. Mga kursong bagay na isabay dito:
Mula sa ibang mambabasa
May taong bumabasa ng mga komento bago ito lumabas. Huwag po kayong mag-post ng payong medikal o ng anuman tungkol sa kalusugan ng isang partikular na tao — hindi ito ang lugar para diyan, at hindi ito ilalathala.
Kung emergency ito, huwag mag-komento. Tumawag sa 911.