Sau khi sinh: dấu hiệu cảnh báo ở mẹ
Trong 12 phút, quý vị sẽ biết triệu chứng nào sau sinh nghĩa là phải gọi ngay, và vì sao người ở bên quan sát cũng quan trọng như chính người mẹ.
In khóa học này — hoặc lưu thành tệp PDF từ hộp thoại in. Hợp để dán lên tủ lạnh, để trong xe hay đặt ở phòng chờ.
Vì sao điều này quan trọng
Phần nguy hiểm của việc sinh con không kết thúc khi em bé chào đời. Phần lớn ca tử vong liên quan tới thai sản ở Hoa Kỳ xảy ra sau ngày sinh, một số nhiều tuần sau (Centers for Disease Control and Prevention). Gần như mọi dấu hiệu cảnh báo đều là thứ người ở nhà nhìn thấy được — nếu họ biết mình đang nhìn gì.
Nhận biết các dấu hiệu
Nguy hiểm không chấm dứt khi sinh xong
Năm đầu sau sinh là chuyện y khoa thật sự, không chỉ hồi phục. Biến chứng nặng — chảy máu nhiều, cục máu đông, nhiễm trùng, cao huyết áp — có thể bắt đầu vài ngày hay vài tuần sau ca sinh bình thường.
Giai đoạn này vốn kiệt sức, nên cấp cứu dễ núp sau câu “ai cũng vậy mà”. Quy tắc: bất kỳ dấu hiệu nào trong khung đỏ đều đáng đi khám tối nay.
Chảy máu: quy tắc một băng mỗi giờ
Chảy máu ít sau sinh là bình thường và phải nhạt dần. Điều bất thường có phép thử:
Thấm đẫm một băng vệ sinh trong một giờ, hoặc ra cục máu đông to bằng quả trứng trở lên, là cấp cứu. Máu đã ngớt rồi lại ra nhiều cũng vậy. Đừng chờ, đừng tự lái xe — chảy máu nhiều có thể gây ngất đột ngột.
Chóng mặt, tái xám, vã mồ hôi lạnh hay khó thở kèm chảy máu càng khẩn cấp.
Tiền sản giật có thể xuất hiện sau sinh
Ai cũng biết huyết áp được theo dõi khi mang thai. Ít người biết nó có thể xuất hiện lần đầu sau khi sinh, tới sáu tuần sau, dù thai kỳ êm ả.
Dấu hiệu cần nhớ: nhức đầu dữ dội không dứt, thấy đốm hay mờ mắt, sưng mặt và bàn tay, đau dưới sườn bên phải, tăng cân đột ngột. Lên cơn co giật là cấp cứu.
“Cơn nhức đầu tệ nhất đời tôi” không bao giờ chỉ là mất ngủ. Phải đi khám ngay trong giờ.
Cục máu đông, nhiễm trùng, vết thương
Cục máu đông: nguy cơ cao nhiều tuần sau sinh. Sưng, đau, nóng hay đỏ ở một bên chân cần khám trong ngày. Đột ngột khó thở, đau nhói ngực tăng khi hít vào, hay tim đập dồn là gọi 911 — có thể là cục máu đông trong phổi.
Nhiễm trùng: sốt từ 100.4°F trở lên, ớn lạnh, dịch tiết hôi, vết mổ hay vết rách nóng, đỏ, cứng hay rỉ dịch cần chăm sóc khẩn. Nhiễm trùng sau sinh tiến rất nhanh.
Baby blues, trầm cảm và một ca hiếm gặp
Baby blues rất thường gặp: hay khóc, dễ tổn thương, thất thường trong vài tuần đầu rồi tự nhạt.
Trầm cảm sau sinh nặng và kéo dài hơn — nhiều tuần tuyệt vọng, trơ lì, lo âu không dứt, cảm giác thất bại ở điều ai cũng gọi là hạnh phúc. Nó thường gặp, không phải lỗi của ai, và chữa được. Hãy nói với bác sĩ; người ta khỏi được.
Loạn thần sau sinh hiếm gặp và là cấp cứu y khoa: hoàn toàn không ngủ nhiều ngày, lú lẫn, thấy hay nghe những thứ không có thật, tin những điều lệch khỏi thực tế. Hãy gọi 911 hoặc tới phòng cấp cứu ngay; bệnh này chữa được.
Bất kỳ ý nghĩ làm hại bản thân hay đứa bé nào cũng nghĩa là gọi hoặc nhắn 988, và gọi 911 nếu có nguy hiểm ngay. Postpartum Support International: 1-800-944-4773.
Chồng và người thân: quý vị là người nhìn thấy
Một người mẹ hai tuần sau sinh sống bằng giấc ngủ vụn, cơn đau và nội tiết đảo lộn, liên tục nghe rằng kiệt sức là bình thường.
Việc quan sát thuộc về người khác có mặt. Hãy học khung đỏ, hỏi cô ấy ngủ ra sao và thấy trong người thế nào, không chỉ hỏi em bé. Nếu nhân viên y tế gạt đi mà vẫn thấy không ổn, nói lại: “Cô ấy sinh ba tuần trước và đây không phải bình thường với cô ấy.”
Ngoài đời thật trông ra sao
Mười ngày sau sinh, cơn nhức đầu tệ nhất đời
Yasmin sinh được mười ngày thì một cơn nhức đầu ập tới mà uống nước hay nằm phòng tối cũng không đỡ, rồi ánh đèn bếp để lại đốm sáng trong mắt cô. Ai cũng bảo là do mất ngủ. Chị gái cô nhìn hai bàn tay sưng phù, nhớ rằng tiền sản giật có thể khởi phát sau sinh, và chở cô đi ngay. Huyết áp cô cao đến mức y tá thôi cười.
Ba ngày không ngủ
Andre để ý vợ mình đã ba đêm không ngủ — không phải ngủ kém, mà không hề ngủ — và cô nói về những thứ trong phòng mà anh không thấy. Cô khăng khăng mình chưa bao giờ tỉnh táo hơn. Anh không tranh cãi, không chờ tới sáng. Anh gọi 911, nói vợ mình sinh hai tuần trước và anh nghĩ đây là loạn thần sau sinh. Cô được điều trị và hồi phục.
Làm gì trong lúc chờ người giúp
- Gọi 911 khi có co giật, đau ngực, khó thở, ngất, chảy máu thấm một băng mỗi giờ, hoặc nguy hiểm tức thì về tự làm hại.
- Đừng để cô ấy lái xe. Chảy máu nhiều và cao huyết áp đều gây ngất đột ngột.
- Nói thẳng rằng cô ấy vừa sinh và đây không bình thường với cô ấy.
- Mang theo giấy xuất viện và danh sách thuốc.
- Với ý nghĩ tự làm hại mà chưa nguy hiểm tức thì, gọi hoặc nhắn 988; Postpartum Support International: 1-800-944-4773.
- Thu xếp người trông em bé — em bé không phải lý do ở nhà.
- Ở lại bên cô ấy. Người bị gạt đi sẽ tự thuyết phục mình đừng đi khi ở một mình.
Hiểu lầm & sai sót
Nhiều người nghĩ rằng nguy hiểm đã qua khi hai mẹ con xuất viện.Thật ra phần lớn ca tử vong liên quan tới thai sản ở Hoa Kỳ xảy ra sau ngày sinh, một số biến chứng xuất hiện nhiều tuần sau.
Nhiều người nghĩ rằng nhức đầu khủng khiếp sau sinh chỉ là do kiệt sức.Thật ra nhức đầu dữ dội không dứt, kèm thay đổi thị lực hay sưng mặt, có thể là tiền sản giật xuất hiện lần đầu sau sinh.
Nhiều người nghĩ rằng người mẹ mới sinh sẽ tự biết nếu có gì nghiêm trọng.Thật ra cô ấy kiệt sức, đau nhức, liên tục được nghe rằng tất cả là bình thường. Vì vậy người ở bên cần biết các dấu hiệu này.
Những điều quý vị đã học
- Thấm đẫm một băng trong một giờ, hoặc cục máu đông to bằng quả trứng, là cấp cứu.
- Tiền sản giật có thể khởi phát lần đầu sau sinh, tới sáu tuần sau.
- Đau ngực, khó thở, hay một bên chân sưng: có thể là cục máu đông, gọi 911.
- Baby blues nhạt đi trong khoảng hai tuần; trầm cảm sau sinh chữa được; loạn thần sau sinh phải gọi 911.
- Người ở bên thường là người duy nhất nhìn thấy. Đó là việc của họ.
Nguồn tham khảo
- American College of Obstetricians and Gynecologists — Dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp ở sản phụ và chăm sóc sau sinh
- Centers for Disease Control and Prevention — Chiến dịch Hear Her: dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp và tử vong liên quan tới thai sản
- Postpartum Support International — Đường dây trợ giúp 1-800-944-4773, các lựa chọn nhắn tin hiện có, và hỗ trợ sức khỏe tâm thần chu sinh
- 988 Suicide & Crisis Lifeline — Gọi, nhắn tin hay trò chuyện 988 khi khủng hoảng sức khỏe tâm thần, 24/7
Quý vị thấy chỗ nào sai? Hãy báo cho chúng tôi — với chúng tôi, đúng quan trọng hơn nhanh.
Câu hỏi thường gặp
Chảy máu sau sinh bao nhiêu là quá nhiều?
Phép thử thực tế là thấm đẫm một băng vệ sinh trong một giờ, hoặc ra cục máu đông to bằng quả trứng trở lên. Máu đã ngớt rồi lại ra nhiều trở lại cũng tính. Bất kỳ điều nào trong số đó đều là cấp cứu — hãy gọi 911 hoặc đi khám ngay, và đừng tự lái xe, vì chảy máu nhiều có thể gây ngất đột ngột.
Sau sinh bao lâu thì những dấu hiệu cảnh báo này vẫn còn áp dụng?
Lâu hơn phần lớn mọi người nghĩ. Tiền sản giật có thể xuất hiện lần đầu tới sáu tuần sau sinh, nguy cơ cục máu đông vẫn cao trong nhiều tuần, và các vấn đề sức khỏe tâm thần chu sinh có thể bắt đầu bất cứ lúc nào trong năm đầu. Nếu có gì đó rất không ổn nhiều tháng sau sinh, hãy cứ nhắc tới việc sinh nở — điều đó thay đổi những gì bác sĩ tìm kiếm.
Nếu bác sĩ nói không sao mà chúng tôi vẫn thấy có gì đó không ổn thì sao?
Hãy nói lại, thật rõ ràng: “Cô ấy sinh cách đây ba tuần, và đây không phải là bình thường với cô ấy.” Hãy hỏi cần thay đổi điều gì thì họ mới xem xét lại, và đề nghị ghi điều đó vào hồ sơ. Kiên trì một cách lịch sự là hợp lý, và thường chính điều đó khiến xét nghiệm đúng được chỉ định.
Kiểm tra điều quý vị đã biết
Năm câu hỏi. Đúng bốn câu là đạt. Quý vị làm lại bao nhiêu lần cũng được — đây là luyện tập, không phải kỳ thi.
Học tiếp
Khóa học này thuộc Thai kỳ và sau sinh. Những khóa học đi cùng rất hợp:
Từ những người đọc khác
Có người đọc và duyệt bình luận trước khi chúng hiện ra. Xin đừng đăng lời khuyên y khoa hay bất cứ điều gì về sức khỏe của một người cụ thể — đây không phải chỗ cho việc đó, và những nội dung như vậy sẽ không được đăng.
Nếu đây là trường hợp khẩn cấp, xin đừng bình luận. Hãy gọi 911.